مدیریت منابع انسانی یا همون مدیریت نیروی انسانی (به انگلیسی: Human Resources Management) یکی از شاخه‌های خیلی مهم در علم مدیریت محسوب می‌شه. این حوزه در واقع فرایند کار کردن با آدم‌هاست، به شکلی که هم افراد و هم سازمان‌شون به توانمندی کامل برسند. حتی وقتی که تغ...
آشنایی با دوره مدیریت نیروی انسانی
مدیریت منابع انسانی یا همون مدیریت نیروی انسانی (به انگلیسی: Human Resources Management) یکی از شاخه‌های خیلی مهم در علم مدیریت محسوب می‌شه. این حوزه در واقع فرایند کار کردن با آدم‌هاست، به شکلی که هم افراد و هم سازمان‌شون به توانمندی کامل برسند. حتی وقتی که تغییر پیش میاد، کسب مهارت‌های تازه لازم می‌شه، مسئولیت‌های جدیدی روی دوش آدم می‌افته یا شکل تازه‌ای از روابط کاری به وجود میاد.
به زبان ساده‌تر، مدیریت منابع انسانی یعنی استفاده بهینه از نیروی انسانی در راستای اهداف سازمان. فعالیت‌هایی مثل کارمندیابی و جذب، آموزش، حقوق و دستمزد و روابط سازمانی رو در بر می‌گیره. یه تعریف دیگه هم اینه که مدیریت منابع انسانی تابعی در سازمانه که عملکرد کارکنان رو در خدمت‌رسانی به اهداف استراتژیک کارفرما به بالاترین حد می‌رسونه.
این حوزه به دنبال پیدا کردن چگونگی مدیریت افراد در سازمان‌هاست، با تمرکز روی سیاست‌ها و سیستم‌ها. واحدهای منابع انسانی معمولاً مسئول یه سری فعالیت‌های مشخص هستن؛ از جمله استخدام، آموزش و توسعه، ارزیابی عملکرد و پاداش و جزا (مثلاً مدیریت سیستم حقوق و مزایا). علاوه بر این، مدیریت منابع انسانی به روابط صنعتی هم توجه داره. یعنی همون تعادل بین اقدامات سازمانی با قوانین ناشی از تعاملات کارکنان و مدیران و قوانین دولتی.
چرا یادگیری مدیریت نیروی انسانی مهمه؟ 🤔
اکثر فعالان حوزه کسب و کار معتقدن منابع انسانی مهم‌ترین دارایی هر سازمانه. پس می‌شه گفت مدیریت نیروی انسانی یکی از پراهمیت‌ترین موقعیت‌های شغلی در هر سازمان به حساب میاد.
ولی متأسفانه در خیلی از سازمان‌های کوچک و متوسط، به خاطر تعداد کم نیروی انسانی و کمبود سرمایه، اون‌طور که باید به واحد منابع انسانی توجه نمی‌شه. حتی بعضی وقتا وظیفه‌ی مدیر داخلی یا پشتیبان رو به مدیریت منابع انسانی اون سازمان می‌سپارن. همین موضوع باعث می‌شه خیلی از مشکلات بعداً سر باز کنن.
مدیریت منابع انسانی در سازمان چه وظایفی داره؟
واحد منابع انسانی در هر سازمان وظایف متعدد و متنوعی بر عهده داره. هر کدوم رو مختصر توضیح می‌دیم. لازمه اشاره کنم که در دوره آموزش مدیریت منابع انسانی مکتب‌خونه به تمام این وظایف به طور کامل پرداخته شده.
۱) شایسته‌گزینی و استعدادیابی
هر سازمانی در طول فعالیتش به کارکنانی توانمند و با استعداد در موقعیت‌های شغلی متفاوت نیاز داره. فرایند جذب و استخدام این استعدادها بر عهده واحد منابع انسانی هر سازمانه.
شاید با دادن آگهی و کمک گرفتن از آشنایان بشه افرادی با استعداد رو جذب کرد. اما فرایند جذب و استخدام افراد مستعد و باتجربه همیشه هم به این سادگی نیست. برای پر کردن موقعیت‌های شغلی حساس سازمان و پیدا کردن افراد باتجربه معمولاً با مشکل مواجه می‌شی.
۲) شرح شغلی
شاید یکی از پیچیده‌ترین مشکلاتی که سازمان‌ها با اون دست و پنجه نرم می‌کنن، مشخص نبودن یا مبهم بودن شرح شغلی هر فرد باشه. نبود روال برای انجام کارها و وجود فرایندهای غیربهینه هم مزید بر علته.
این مشکل معمولاً توسط واحد سیستم‌ها و روش‌ها یا واحد فرایندهای کسب و کار با استفاده از مدل استاندارد BPMN حل می‌شه. این واحدها معمولاً زیر نظر واحد منابع انسانی کار می‌کنن و مدیرشون مستقیم به مدیریت منابع انسانی سازمان گزارش می‌ده.
۳) سیستم حقوق و دستمزد
مدیریت نیروی انسانی و واحد منابع انسانی باید زمان زیادی رو صرف مشخص کردن شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) برای هر کدوم از کارکنان کنه تا بتونه سیستم حقوق و دستمزد مناسب‌تری رو در سازمان پیاده‌سازی کنه.
خیلی از مشکلات ریز و درشت سازمان‌ها، مستقیم یا غیرمستقیم به نداشتن سیستم حقوق و دستمزد مناسب برمی‌گرده. کارکنان خواسته یا ناخواسته از میزان حقوق و پاداش هم‌صنفان خودشون در شرکت‌های دیگه مطلع می‌شن و هم‌گام با مسئولیت‌های بیشتر، انتظاراتشون هم بالاتر می‌ره.
البته حقوق و دستمزد و پاداش لزوماً به معنی دادن پول بیشتر به یه فرد نیست. در نظر گرفتن مزایای غیرنقدی در کنار حقوق، اعطای سهام و تسهیلات منحصربه‌فرد برای خانواده‌ی کارکنان، هر کدوم نمونه‌ای از این تسهیلات هستن.
یه سیستم حقوق و دستمزد مناسب باید طوری طراحی بشه که همه‌ی کارکنان از میزان دریافتی‌شون راضی باشن و کسی برای چانه زدن در رابطه با افزایش حقوق اقدام نکنه.
۴) آموزش ضمن خدمت
با پیشرفت روزافزون تکنولوژی، کارکنان هر سازمان هم باید اطلاعاتشون به‌روز بشه. یکی دیگه از وظایف مدیریت نیروی انسانی، کمک به رشد و توسعه کارکنان در راستای اهداف سازمانه.
شاید خیلی از مدیران ارشد فکر کنن اگه اطلاعات یه کارمند با گذر زمان به‌روز نبود، بهتره اخراجش کنن و فرد دیگه‌ای رو جایگزین کنن. اما این نگاه به چند دلیل اشتباهه:
اخراج نیرو از سازمان یکی از پرهزینه‌ترین رفتارهاست و فقط وقتی باید به سراغش رفت که هیچ راه دیگه‌ای نباشه.
هر فردی که استخدام می‌شه، از فرایند طولانی مصاحبه و شایسته‌گزینی گذشته که خودش یکی از زمان‌برترین مراحل برای مدیریت منابع انسانی محسوب می‌شه.
فرد بعد از استخدام، توانایی‌ها و دانشی پیدا می‌کنه که با اخراجش و استخدام فرد جدید، دوباره باید برای آموزش نیروی تازه وقت گذاشت.
با اخراج هر فرد، اون شخص اطلاعاتی رو هم با خودش از سازمان خارج می‌کنه که ممکنه در اختیار رقبا قرار بگیره.
پس بهتره به جای تغییر نیرو، به آموزش کارکنان و توسعه فردی هر شخص توجه بیشتری بشه.
۵) مصاحبه
یکی دیگه از وظایف واحد منابع انسانی، مصاحبه با اشخاصیه که قصد استخدام در شرکت رو دارن. پیش از مصاحبه‌های فنی و تخصصی، لازمه منابع انسانی سازمان با متقاضیان مصاحبه کنه و افراد دارای صلاحیت رو به بخش مربوطه ارجاع بده.
چرا این دوره رو انتخاب کنم؟
اگه دانشجوی مدیریت کسب و کار یا مهندسی صنایع هستی، این دوره می‌تونه برات خیلی مفید باشه. در واقع آموزش مدیریت نیروی انسانی یکی از دوره‌های اجباری برای این رشته‌ها در مقطع کارشناسی ارشد محسوب می‌شه. علاوه بر این، در بعضی از دانشگاه‌های کشور، مدیریت منابع انسانی به عنوان یه رشته‌ی مستقل هم ارائه می‌شه.
شاید بپرسی این دوره چطور به کارم میاد؟ فرض کن توی یه تیم دانشجویی مسئول هماهنگی بین اعضا شدی. همین‌جا اولین چالش‌ها شروع می‌شن: چطور وظایف رو تقسیم کنی؟ چطور عملکرد بقیه رو بسنجی؟ چطور انگیزه‌شون رو حفظ کنی؟ جواب همه‌ی این سؤال‌ها توی مباحث مدیریت منابع انسانی نهفته‌ست.
